Rehabilitacja po endoprotezie i operacjach
Rehabilitacja po endoprotezie i operacjach w Opolskim Centrum Rehabilitacji w Korfantowie
Rehabilitacja po endoprotezie jest integralną częścią leczenia operacyjnego i rozpoczyna się zgodnie z zaleceniami zespołu medycznego, często już w pierwszej dobie po zabiegu. Jej przebieg zależy od operacji, implantu, dostępu operacyjnego, stanu pacjenta i chorób współistniejących. Celem jest stopniowe odzyskiwanie mobilności, samodzielności i funkcji potrzebnych w codziennym życiu, przy uwzględnieniu indywidualnego przebiegu leczenia.
Rehabilitacja po endoprotezie biodra – pierwsze etapy usprawniania
Po zabiegu w trakcie rehabilitacji po endoprotezie biodra pacjent uczy się prawidłowo zmieniać pozycję, siadać, wstawać i chodzić przy pomocy zaopatrzenia ortopedycznego. Fizjoterapeuta instruuje, jak korzystać z balkonika lub kul oraz w jaki sposób obciążać operowaną kończynę według zaleceń lekarza. Wprowadzane są ćwiczenia oddechowe, przeciwzakrzepowe, izometryczne i czynne, których zakres jest dostosowany do etapu postępowania pooperacyjnego.
Po endoprotezoplastyce biodra obowiązują zasady zależne między innymi od zastosowanego dostępu operacyjnego. Pacjent powinien stosować się do indywidualnych zaleceń oraz instrukcji wykonywania ćwiczeń otrzymanych w szpitalu.
W Opolskim Centrum Rehabilitacji leczenie prowadzi oddział chirurgii urazowo-ortopedycznej, który zajmuje się między innymi endoprotezoplastyką stawów biodrowych i kolanowych oraz leczeniem powikłań związanych z wykorzystaniem implantów.
Rehabilitacja po endoprotezie kolana a ruchomość, siła i nauka chodu
W pierwszym okresie po operacji rehabilitacja po endoprotezie kolana koncentruje się na bezpiecznej pionizacji, ćwiczeniach mięśni kończyny dolnej, profilaktyce przykurczów oraz stopniowym odzyskiwaniu zakresu ruchu. Fizjoterapeuta kontroluje sposób wstawania, chodzenia i przenoszenia ciężaru ciała. W zależności od stanu pacjenta ćwiczenia obejmują między innymi napinanie mięśni miednicy i kończyn dolnych, ruchy stóp wspierające krążenie, zginanie i prostowanie kolana w dozwolonym zakresie oraz trening chodu. Tempo zwiększania obciążenia jest indywidualne. Wpływają na nie rodzaj zabiegu, stabilność stawu, stan tkanek, gojenie rany, ból, obrzęk i sprawność przed operacją. Samodzielne forsowanie zakresu ruchu lub rezygnacja z pomocy ortopedycznych bez konsultacji może zaburzać prawidłowy przebieg usprawniania i prowadzić do powikłań np. w postaci przede wszystkim destabilizacji endoprotezy.
Zapraszamy do zapoznania się z cennikami rehabilitacji:
Cennik rehabilitacji stacjonarnej
Cennik rehabilitacji ambulatoryjnej
Rehabilitacja po operacji – dlaczego plan zależy od rodzaju zabiegu?
Zasady postępowania różnią się od siebie w zależności od wielu czynników np. miejsca zabiegu, jego rodzaju, dostępu operacyjnego, sposobu operacji – artroskopii, zespoleniu złamania, rekonstrukcji więzadła, operacji kręgosłupa, zabiegu ręki i wszczepieniu endoprotezy. Istnieją rekomendowane systemy leczenia usprawniającego po poszczególnych procedurach chirurgicznych, określające schematy rehabilitacji w poszczególnych dniach czy miesiącach rekonwalescencji. Plan leczenia rehabilitacyjnego zależy w pierwszej kolejności od oceny stanu funkcjonalnego dokonywanego przez zespół terapeutyczny.
Wczesna rehabilitacja po operacji może obejmować:
- ćwiczenia oddechowe i przeciwzakrzepowe,
- bezpieczne zmiany pozycji i pionizację,
- ćwiczenia izometryczne oraz ruch w nieoperowanych stawach,
- naukę korzystania z kul, balkonika, ortezy lub temblaka,
- edukację dotyczącą ochrony operowanej okolicy,
- stopniowe wykonywanie podstawowych czynności samoobsługowych.
Zakres ćwiczeń zwiększa się, gdy pozwalają na to gojenie i ocena funkcjonalna. Nagły lub narastający ból połączony z pogorszeniem funkcji należy zgłosić personelowi.
Rehabilitacja po endoprotezie: cele dopasowane do pacjenta
Podstawowym zadaniem w rehabilitacji pooperacyjnej jest odzyskiwanie funkcji, które zostały ograniczone przez chorobę stawu i zabieg. Dla jednej osoby priorytetem będzie samodzielne poruszanie się po mieszkaniu, dla innej bezpieczne wejście po schodach, powrót do pracy siedzącej albo wykonywanie codziennych obowiązków. Cele powinny być realistyczne i możliwe do regularnej oceny.
Czytaj więcej...
Rehabilitacja po endoprotezie może obejmować:
- poprawę zakresu ruchu w operowanym stawie,
- zwiększanie siły mięśni kończyn i tułowia,
- trening równowagi, stabilizacji i koordynacji,
- naukę prawidłowego chodu oraz korzystania ze schodów,
- ograniczanie kompensacji i przeciążania innych stawów,
- przygotowanie do bezpiecznego wykonywania czynności domowych.
Rehabilitacja pooperacyjna – kinezyterapia, fizykoterapia i hydroterapia
Podstawą usprawniania po zabiegach narządu ruchu jest kinezyterapia. W OCR Korfantów prowadzone są ćwiczenia indywidualne i grupowe, ćwiczenia w odciążeniu, z obciążeniem, wolne oraz wykonywane indywidualnie przez fizjoterapeutę z wykorzystaniem tzw. metod (PNF, centralna stabilizacja, terapia manualna). Dostępne sale kinezyterapii i pełnowymiarowa sala gimnastyczna pozwalają prowadzić terapię na kolejnych etapach odzyskiwania sprawności.
Jeżeli istnieją wskazania, ćwiczenia mogą być uzupełniane fizykoterapią – między innymi elektroterapią, magnetoterapią, laseroterapią, światłolecznictwem, krioterapią lub ciepłolecznictwem. Hydroterapia obejmuje między innymi kąpiele wirowe, masaż podwodny. Prowadzone są również specjalistyczne ćwiczenia w basenie rehabilitacyjnym dla osób bez przeciwwskazań. Szczegółowy zakres świadczeń przedstawia podstrona rehabilitacja.
Zabiegi fizykalne nie zastępują ćwiczeń i stanowią pomocne uzupełnienie procesu leczenia. Ich dobór zależy od celu terapii, etapu gojenia i przeciwwskazań.
Przygotowanie domu przed wypisem z rehabilitacji pooperacyjnej
Przed powrotem ze szpitala warto dostosować mieszkanie do aktualnych możliwości pacjenta. Pomocne może być usunięcie luźnych dywaników, uporządkowanie przewodów, zapewnienie stabilnego krzesła z podłokietnikami i przygotowanie najczęściej używanych przedmiotów na łatwo dostępnej wysokości.
W pierwszym okresie mogą być potrzebne:
- kule łokciowe lub balkonik dobrane do wzrostu,
- stabilne obuwie z zamkniętym zapiętkiem,
- podwyższenie toalety lub uchwyty w łazience, jeżeli zalecono ich używanie,
- dłuższa łyżka do butów albo inne pomoce ułatwiające ubieranie,
- wsparcie bliskiej osoby w zakupach, przygotowaniu posiłków i transporcie.
W przygotowaniu środowiska domowego na codzienne funkcjonowanie może pomóc personel, który ma wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu pacjentów.
Rehabilitacja pooperacyjna: stacjonarnie, ambulatoryjnie lub w domu
Tryb rehabilitacji po operacji zależy od stanu pacjenta. Osoby wymagające kompleksowego leczenia i całodobowego nadzoru mogą zostać zakwalifikowane do leczenia w oddziale stacjonarnym. Pacjenci zdolni do regularnego dojazdu mogą kontynuować usprawnianie w gabinetach lub ośrodku dziennym. Rehabilitacja ambulatoryjna obejmuje także fizjoterapię domową dla pacjentów spełniających określone kryteria.
Fizjoterapia domowa może być realizowana między innymi po endoprotezoplastyce stawu biodrowego lub kolanowego przez okres do 6 miesięcy od operacji, gdy pacjent z powodu zaburzeń funkcji motorycznych nie może dotrzeć do placówki. Na świadczenia NFZ wymagane jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego oraz rejestracja dokumentu w obowiązującym terminie.
FAQ: najczęściej zadawane pytania o rehabilitację po operacji
Kiedy można zacząć chodzić po wszczepieniu endoprotezy?
Pionizacja często rozpoczyna się wcześnie (nawet w drugiej dobie po zabiegu), ale dokładny moment i sposób obciążania kończyny określa zespół medyczny. Pacjent powinien stosować kule lub balkonik tak długo, jak wynika to z zaleceń i oceny chodu.
Jak długo trwa rehabilitacja po endoprotezie?
Czas jest indywidualny. Zależy od rodzaju zabiegu, stanu zdrowia, przebiegu gojenia, sprawności przed operacją i możliwości regularnego uczestniczenia w terapii. Najczęściej zamyka się w 6 miesiącach od dnia zabiegu operacyjnego.
Czy po endoprotezie można ćwiczyć w basenie?
Takie zajęcia mogą być wprowadzone po zagojeniu rany i wykluczeniu przeciwwskazań (około 3 miesięcy od zabiegu). Decyzję należy uzgodnić z lekarzem lub fizjoterapeutą.
Kiedy można odstawić kule?
Nie należy robić tego wyłącznie na podstawie czasu, który upłynął od operacji. Znaczenie mają stabilność, siła mięśniowa, kontrola chodu, ból, zalecenia operatora oraz wynik wizyty kontrolnej po zabiegu.
Czy rehabilitacja pooperacyjna może być prowadzona w domu?
Tak, jeżeli pacjent spełnia kryteria rehabilitacji domowej albo korzysta ze świadczeń komercyjnych. Zakres ćwiczeń powinien wynikać z badania i dokumentacji medycznej.