Rehabilitacja powypadkowa i pourazowa
Rehabilitacja powypadkowa i pourazowa w Opolskim Centrum Rehabilitacji w Korfantowie
Rehabilitacja pourazowa jest jednym z elementów leczenia pacjentów, u których uraz doprowadził do ograniczenia ruchomości stawów, siły mięśniowej, stabilności, wydolności lub samodzielności. Wymagana jest najczęściej po złamaniach, zwichnięciach, uszkodzeniach więzadeł i ścięgien, urazach kręgosłupa, operacjach w obrębie narządu ruchu i dłuższym unieruchomieniu. Zakres terapii zależy od rodzaju urazów, etapu gojenia, stanu funkcjonalnego oraz możliwości pacjenta.
Rehabilitacja pourazowa – kiedy rozpoczyna się usprawnianie?
Moment rozpoczęcia terapii zależy od stabilności urazu, sposobu leczenia i decyzji zespołu terapeutycznego. W niektórych przypadkach pierwsze działania podejmuje się jeszcze podczas hospitalizacji. Mogą obejmować bezpieczną zmianę pozycji, ćwiczenia oddechowe, profilaktykę powikłań wynikających z unieruchomienia, ćwiczenia izometryczne oraz naukę poruszania się z pomocą kul lub balkonika.
Po zakończeniu pierwszego etapu leczenia np. zdjęciu unieruchomienia lub uzyskaniu zgody na obciążanie uszkodzonej kończyny program rehabilitacji jest stopniowo rozszerzany. Nie należy samodzielnie przyspieszać ani omijać kolejnych etapów, ponieważ zarówno nadmierne lub zbyt wczesne obciążenie, jak i zbyt długa bezczynność mogą utrudniać proces rehabilitacji oraz późniejszy powrót do zdrowia.
Zapraszamy do zapoznania się z cennikami rehabilitacji:
Cennik rehabilitacji stacjonarnej
Cennik rehabilitacji ambulatoryjnej
Rehabilitacja powypadkowa: dla kogo może być wskazana?
Leczenia usprawniającego mogą wymagać osoby po urazach doznanych w domu, pracy, sporcie lub ruchu drogowym – od pojedynczego złamania po obrażenia wielomiejscowe.
Wskazania do rehabilitacji powypadkowej obejmują:
- złamania kończyn, miednicy lub kręgosłupa po leczeniu zachowawczym albo operacyjnym,
- skręcenia, zwichnięcia i uszkodzenia więzadeł i torebek stawowych,
- urazy mięśni, ścięgien i tkanek miękkich,
- stan po zespoleniu złamania, rekonstrukcji więzadła lub innym zabiegu ortopedycznym,
- ograniczenia ruchowe po długim pobycie w łóżku lub noszeniu opatrunku unieruchamiającego,
- amputacje urazowe i przygotowanie do korzystania z protezy.
Rehabilitacja po urazach: ustalanie celów terapii
Przed rozpoczęciem ćwiczeń fizjoterapeuta analizuje dokumentację, rozpoznanie, zastosowane leczenie i wyniki badań obrazowych. Ocenia zakres ruchu, siłę mięśniową, obrzęk, ból, stabilność, czucie, sposób chodu oraz poziom samodzielności. W przypadku urazów złożonych uwzględnia się również wpływ ograniczeń jednej części ciała na pozostałe obszary.
Po zakończonym badaniu, w zależności od stanu pacjenta oraz jego możliwości wyznaczane są cele terapeutyczne. Jedne na tu i teraz, w czasie obecnego pobytu; drugie długoterminowe uwzględniające oprócz leczenia instytucjonalnego również edukację i autoterapię pacjenta w warunkach domowych.
Cele uwzględniają możliwości psychoruchowe pacjenta, stan funkcjonalny, motywację itp.Mogą one podlegać codziennej modyfikacji.
Rehabilitacja po wypadkach komunikacyjnych a specyfika urazów wielomiejscowych
Wypadki drogowe mogą powodować jednoczesne obrażenia wielu okolic ciała. Pacjent może mieć uraz kończyny dolnej, obręczy barkowej i kręgosłupa lub ograniczoną tolerancję wysiłku. W takim przypadku rehabilitacja po wypadkach komunikacyjnych musi uwzględniać wzajemny wpływ poszczególnych urazów.
Szczególnej ostrożności wymagają osoby po urazach głowy, rdzenia kręgowego, miednicy lub po rozległych zabiegach operacyjnych. Fizjoterapeuta powinien znać ograniczenia dotyczące ruchu i obciążania. W razie nowych objawów neurologicznych, narastającego bólu, duszności, zaburzeń świadomości lub nagłego pogorszenia samopoczucia potrzebna jest pilna ocena medyczna, a nie kontynuowanie ćwiczeń mimo dolegliwości. Stąd ścisła współpraca interdyscyplinarna w ramach zespołu terapeutycznego.
Czytaj więcej...
Rehabilitacja po wypadkach: etapy postępowania
Przebieg terapii można podzielić na kilka etapów, choć ich granice nie zawsze są wyraźne:
- Wczesne usprawnianie – profilaktyka skutków unieruchomienia, ćwiczenia bezpieczne dla gojących się tkanek i nauka podstawowych zmian pozycji, wczesna pionizacja.
- Odzyskiwanie ruchomości – stopniowa praca nad zakresem ruchu, elastycznością tkanek i zmniejszeniem sztywności.
- Odbudowa siły i kontroli – ćwiczenia mięśniowe, stabilizacyjne, równoważne, sensomotoryczne i koordynacyjne.
- Nauka funkcji – trening chodu, schodów, wstawania, siadania, chwytu lub czynności dnia codziennego.
- Przygotowanie do aktywności – zadania dobrane do wymagań życia domowego, pracy lub bezpiecznie podejmowanej rekreacji.
Przejście do kolejnego etapu zależy od oceny funkcjonalnej, przebiegu gojenia i reakcji na dotychczasowe obciążenie.
Rehabilitacja pourazowa: metody stosowane w OCR Korfantów
Podstawą rehabilitacji pourazowej jest kinezyterapia. W zależności od potrzeb stosowane są ćwiczenia indywidualne ( PNF, terapia manualna, NDT dla dorosłych ) i grupowe, w odciążeniu, z obciążeniem, czynne i wspomagane. Pacjent może uczyć się korzystania z kul, balkonika, ortezy lub protezy, a także prawidłowego przenoszenia ciężaru ciała. Uzupełnieniem są także zrobotyzowane urządzenia do pionizacji, ćwiczeń wielopłaszczyznowych kończyn dolnych oraz poprawy wydolności mięśniowej.
Ćwiczenia mogą być uzupełniane fizykoterapią. Dział Fizjoterapii OCR posiada aparaturę do elektroterapii, magnetoterapii, światłolecznictwa, laseroterapii, krioterapii i ciepłolecznictwa. Dostępna jest również hydroterapia – między innymi kąpiele wirowe, masaż podwodny oraz zajęcia na basenie rehabilitacyjnym dla pacjentów bez przeciwwskazań.
Dobór procedur zależy od etapu gojenia. Zabieg fizykalny nie zastępuje ćwiczeń, a jego zastosowanie powinno mieć określony cel w planie usprawniania. Pełny zakres świadczeń przedstawia podstrona rehabilitacja.
Rehabilitacja powypadkowa: tryb stacjonarny, ambulatoryjny i domowy
Pacjent wymagający kompleksowego leczenia i całodobowego nadzoru może zostać zakwalifikowany do rehabilitacji stacjonarnej. Osoby samodzielne, które mogą docierać do placówki, mogą korzystać z gabinetów usprawniania lub ośrodka dziennego. Rehabilitacja ambulatoryjna obejmuje również fizjoterapię domową dla pacjentów spełniających kryteria przyjęcia.
W ramach fizjoterapii domowej świadczenia mogą być udzielane między innymi osobom po urazach kończyn dolnych – przez okres do 6 miesięcy od dnia urazu – jeżeli zaburzenia funkcji motorycznych uniemożliwiają dotarcie do placówki.
Kwalifikacja zależy od aktualnych zasad finansowania i stanu pacjenta. Na świadczenia NFZ wymagane jest skierowanie, a dokumentację dotyczącą urazu należy dostarczyć w rejestracji.
Rehabilitacja po urazach – przygotowanie pacjenta
Na pierwszą wizytę lub pobyt należy zabrać dokumentację z leczenia – kartę informacyjną, opisy operacji, wyniki RTG, tomografii lub rezonansu, zalecenia dotyczące obciążania oraz listę przyjmowanych leków. Jeżeli pacjent korzysta z ortezy, kul lub innego sprzętu, powinien mieć go ze sobą.
Pomocne jest wskazanie, które czynności są obecnie najtrudniejsze – na przykład chodzenie po schodach, ubieranie się, chwytanie przedmiotów lub dłuższe stanie.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o rehabilitację powypadkową i pourazową
Czy rehabilitację pourazową można rozpocząć przed pełnym zrostem kości?
W niektórych przypadkach tak, ale zakres ćwiczeń musi odpowiadać stabilności zespolenia i zaleceniom lekarza. Można pracować nad nieobjętymi urazem obszarami, oddychaniem, krążeniem i bezpiecznym przemieszczaniem się.
Czy ból podczas ćwiczeń jest normalny?
Niewielki dyskomfort może pojawiać się przy odzyskiwaniu ruchomości, ale silny, narastający lub nietypowy ból wymaga zgłoszenia personelowi. Nie należy samodzielnie zwiększać obciążenia mimo niepokojących objawów.
Jak długo trwa rehabilitacja powypadkowa?
Czas zależy od rodzaju urazu, sposobu leczenia, przebiegu gojenia i poziomu sprawności. Proces może obejmować etap stacjonarny, a następnie dalszą terapię ambulatoryjną lub ćwiczenia wykonywane według zaleceń. Tkanki takie jak tkanka kostna czy łączna kończą pełną regenerację po około 1 do 1,5 roku od urazu.
Czy po kilku miesiącach od wypadku nadal można rozpocząć terapię?
Tak, późniejsze usprawnianie może być zasadne, zwłaszcza gdy utrzymują się ograniczenia ruchu, osłabienie lub zaburzenia chodu. Zakres postępowania ustala się po ocenie funkcjonalnej.
Czy rehabilitacja pourazowa obejmuje naukę chodzenia o kulach?
Tak, jeżeli jest to potrzebne. Fizjoterapeuta uczy doboru wysokości kul, bezpiecznego obciążania kończyny, pokonywania schodów i stopniowego przechodzenia do kolejnych form asekuracji.